Jak prowadzić działalność gospodarczą jako cudzoziemiec w Polsce?

Polska gospodarka od lat przyciąga przedsiębiorców z zagranicy. Stabilny rynek, członkostwo w Unii Europejskiej, rozwinięta infrastruktura oraz centralne położenie w Europie sprawiają, że wielu cudzoziemców rozważa założenie własnej firmy właśnie tutaj.

Możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby niebędące obywatelami polskimi regulują przede wszystkim przepisy ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy Prawo przedsiębiorców.

Zakres uprawnień cudzoziemca do prowadzenia działalności w Polsce zależy w dużej mierze od jego statusu pobytowego, obywatelstwa oraz podstawy prawnej pobytu na terytorium RP. Nie każdy cudzoziemiec może skorzystać z tych samych form prowadzenia działalności, a wybór właściwej ścieżki wymaga znajomości obowiązujących regulacji.

Formy prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce

Obowiązujące w Polsce przepisy przewidują różne formy prowadzenia działalności gospodarczej: jednoosobową działalność gospodarczą, spółkę cywilną, spółki osobowe oraz spółki kapitałowe. Każda z tych form charakteryzuje się odmiennymi formalnościami koniecznymi do spełnienia dla celów rejestracji działalności i jej prowadzenia, innym zakresem odpowiedzialności i różnymi wymogami dotyczącymi kapitału.

Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) to najprostsza forma prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Jej rejestracja odbywa się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) i jest bezpłatna. Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, ma prawo wyboru formy opodatkowania (przy spełnieniu odpowiednich warunków) oraz odpowiada za zobowiązania firmy całym swoim majątkiem.

Przy przychodach nieprzekraczających ustawowego limitu wynoszącego aktualnie 2,5 mln euro wystarczająca jest co do zasady uproszczona księgowość (Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów przy opodatkowaniu według skali podatkowej lub podatkiem liniowym lub ewidencja przychodów przy opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych).

Spółki handlowe stanowią formę bardziej rozbudowaną. Wymagają zawarcia umowy w odpowiedniej formie oraz rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. W zależności od rodzaju spółki mogą wiązać się również z obowiązkiem wniesienia kapitału. Zakres odpowiedzialności majątkowej wspólników zależy od rodzaju wybranej spółki. Odrębną formą jest spółka cywilna, która nie podlega rejestracji w KRS, lecz każdy ze wspólników rejestruje się samodzielnie jako przedsiębiorca w CEIDG.

Warto wiedzieć, że nie każdy rodzaj działalności może być prowadzony w dowolnie wybranej formie. Część rodzajów działalności wiąże się z obligatoryjną rejestracją w KRS, a więc bez możliwości uzyskania wpisu do CEIDG na określony rodzaj działalności. Dotyczy to między innymi działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej czy działalności w zakresie ochrony przeciwpożarowej, związków zawodowych albo klubów sportowych.

Natomiast spółka partnerska jest zarezerwowana wyłącznie dla przedstawicieli wolnych zawodów, takich jak np. adwokat, notariusz, architekt, inżynier budownictwa, doradca podatkowy, doradca inwestycyjny, biegły rewident, broker ubezpieczeniowy, księgowy, makler papierów wartościowych, rzecznik patentowy, rzeczoznawca majątkowy, radca prawny, tłumacz przysięgły, lekarz, lekarz dentysta, lekarz weterynarii, pielęgniarka, położna czy aptekarz. Dla niektórych rodzajów działalności prawo narzuca konkretną formę prawną, co dotyczy między innymi wybranych podmiotów działających w sektorze finansowym.

Działalność gospodarcza w Polsce dla cudzoziemców

Zakres uprawnień cudzoziemca do wyboru formy działalności, która może być przez niego prowadzona w Polsce, zależy przede wszystkim od jego obywatelstwa i tytułu pobytowego.

Artykuł 4 ust. 1 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przyznaje pełną swobodę wyboru formy działalności gospodarczej osobom zagranicznym z państw członkowskich, które mogą podejmować i wykonywać działalność na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Pojęcie państwa członkowskiego obejmuje tu zarówno państwa Unii Europejskiej, jak i pozostałe państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego, czyli Norwegię, Islandię i Liechtenstein. Na tych samych zasadach co obywatele polscy mogą prowadzić działalność obywatele Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz Konfederacji Szwajcarskiej.

W przypadku Stanów Zjednoczonych podstawą jest Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, w przypadku Szwajcarii zaś Umowa między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi a Konfederacją Szwajcarską w sprawie swobodnego przepływu osób. Na podstawie tych umów obywatele Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz Konfederacji Szwajcarskiej mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą w Polsce na takich samych zasadach jak obywatele polscy.

Obywatel państwa spoza wymienionych powyżej grup może prowadzić działalność w dowolnej formie, jeżeli posiada odpowiedni tytuł pobytowy. Artykuł 4 ust. 2 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych wymienia katalog tytułów pobytowych uprawniających do pełnej swobody działalności.

Należą do nich między innymi: zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, status uchodźcy, ochrona uzupełniająca, zgoda na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany, zezwolenie na pobyt czasowy osoby pozostającej w związku małżeńskim z obywatelem polskim zamieszkałym w Polsce, zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania działalności gospodarczej udzielone ze względu na kontynuowanie działalności prowadzonej już na podstawie wpisu do CEIDG, ważna Karta Polaka, korzystanie z ochrony czasowej, a także zezwolenia na pobyt czasowy udzielone w związku z kształceniem się na studiach, prowadzeniem badań naukowych lub połączeniem z rodziną legalnie przebywającą w Polsce.

Uprawnienie do prowadzenia działalności przysługuje ponadto cudzoziemcowi, który złożył wniosek o kolejne zezwolenie pobytowe przed upływem terminu poprzedniego, pod warunkiem że bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do prowadzenia działalności na podstawie jednego z wymienionych tytułów.

Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 4 tej ustawy pełną swobodę mają również członkowie rodzin obywateli państw członkowskich dołączający do tych obywateli lub przebywający z nimi, przy czym pojęcie członka rodziny określa ustawa o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin. Obejmuje ono między innymi małżonka, zstępnych do 21. roku życia lub pozostających na utrzymaniu oraz wstępnych pozostających na utrzymaniu.

Odrębnego omówienia wymaga sytuacja obywateli Ukrainy. Z dniem 5 marca 2026 roku weszła w życie ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, która w znacznej części uchyliła wcześniejszą specustawę z 2022 r. W zakresie działalności gospodarczej oznacza to powrót do zasad ogólnych.

Obywatel Ukrainy korzystający z ochrony czasowej, potwierdzonej numerem PESEL ze statusem UKR, może zakładać i prowadzić działalność, w tym jednoosobową działalność gospodarczą, na takich samych zasadach jak obywatel polski. Oznacza to, że samo legalne przebywanie na terytorium Polski nie jest obecnie wystarczające do założenia jednoosobowej działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatel polski. Podstawą tego uprawnienia jest korzystanie z ochrony czasowej, które stanowi jedną z przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ograniczenia dla pozostałych cudzoziemców

Cudzoziemcy, którzy nie spełniają żadnego z warunków opisanych powyżej, nie mogą założyć w Polsce jednoosobowej działalności gospodarczej, spółki jawnej ani spółki partnerskiej. Formy dostępne dla tej grupy osób określa artykuł 4 ust. 3 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych.

Osoby te mogą prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością, prostej spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej. Mogą również przystępować do takich spółek oraz obejmować i nabywać w nich udziały lub akcje, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 4 ust. 3a tej ustawy prawo do udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, prostej spółce akcyjnej i spółce akcyjnej nie obejmuje prawa do spełniania powtarzających się świadczeń niepieniężnych, o których mowa w art. 176 oraz art. 356 Kodeksu spółek handlowych, ani do świadczenia pracy lub usług w zamian za akcje prostej spółki akcyjnej.

Odrębną kwestią pozostaje nabycie udziałów lub akcji w spółce będącej właścicielem nieruchomości, ponieważ w przypadkach określonych przepisami może powstać obowiązek uzyskania stosownego zezwolenia.

Cudzoziemcy z tej grupy mogą ponadto otworzyć w Polsce oddział przedsiębiorcy zagranicznego, pod warunkiem że ratyfikowane umowy międzynarodowe zawarte z Polską nie wykluczają takiej możliwości.

Rejestracja firmy jednoosobowej w CEIDG

Jednoosobową działalność gospodarczą można zarejestrować online za pośrednictwem portalu Biznes.gov.pl lub osobiście w dowolnym urzędzie gminy. Rejestracja online jednoosobowej działalności gospodarczej cudzoziemca w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wymaga posiadania numeru PESEL. Wniosek o nadanie numeru PESEL składa się w dowolnym urzędzie gminy, wskazując podstawę prawną obowiązku jego posiadania.

Po uzyskaniu numeru PESEL należy założyć profil zaufany. Profil zaufany jest bezpłatnym narzędziem, które pozwala potwierdzić tożsamość w systemach elektronicznej administracji oraz podpisywać dokumenty podpisem zaufanym, a służy wyłącznie do kontaktów z administracją publiczną, czyli z urzędami i ministerstwami. Jest on niezbędny do założenia Konta Przedsiębiorcy na Biznes.gov.pl, bez którego nie można wypełnić wniosku o wpis do CEIDG. Sam wniosek składany online można następnie podpisać profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym.

Jeżeli cudzoziemiec nie posiada jeszcze numeru PESEL, może zarejestrować działalność tradycyjnie, okazując pracownikowi urzędu gminy paszport lub inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo. Rejestracja firmy cudzoziemca w CEIDG może trwać do 30 dni, choć w praktyce cały proces zajmuje zwykle około 7 dni.

Obywatele spoza UE, EOG, USA i Szwajcarii są zobowiązani dołączyć do wniosku dokument potwierdzający, że posiadany tytuł pobytowy uprawnia do założenia jednoosobowej działalności gospodarczej. W zależności od podstawy pobytowej może to być karta pobytu, decyzja o udzieleniu zezwolenia na pobyt, zaświadczenie o korzystaniu z ochrony czasowej, ważna Karta Polaka lub paszport ze stemplem potwierdzającym złożenie wniosku o pobyt.

Poszczególne tytuły pobytowe są uregulowane w przepisach ustawy o cudzoziemcach, w szczególności w art. 108, art. 127, art. 137a, art. 144, art. 151, art. 159 oraz art. 186, a dokument dołączany do wniosku odpowiada konkretnemu tytułowi pobytowemu posiadanemu przez cudzoziemca.

Wśród tytułów wymienionych w oficjalnym wykazie umożliwiających rejestrację jednoosobowej działalności znajduje się również zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, czyli Niebieska Karta UE, oraz zezwolenie na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej posiadacza tej karty.

Rejestracja spółki w KRS

Spółki jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo-akcyjne, z ograniczoną odpowiedzialnością, proste spółki akcyjne i spółki akcyjne rejestruje się w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Rejestracja spółki w KRS odbywa się online, za pośrednictwem systemu S24 lub portalu PRS, i wymaga posiadania konta w wybranym systemie potwierdzonego profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. Na portalu PRS możliwe jest złożenie podpisu także podpisem osobistym w e-dowodzie.

Numer PESEL nie jest bezwzględnie wymagany do samej rejestracji spółki, jednak jego posiadanie jest niezbędne w szeregu późniejszych czynności. Artykuł 19e ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wymaga, aby zgłoszenie dokumentów finansowych do Repozytorium Dokumentów Finansowych opatrzyła podpisem co najmniej jedna osoba uprawniona do reprezentacji podmiotu, której numer PESEL jest ujawniony w rejestrze.

Numer PESEL jest również potrzebny przy zgłoszeniu beneficjenta rzeczywistego do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, którego należy dokonać w terminie 14 dni od dnia wpisu spółki do KRS. Spółkę może w imieniu cudzoziemca zarejestrować pełnomocnik.

Obywatele spoza UE, EOG, USA i Szwajcarii, którzy zamierzają zarejestrować spółkę jawną lub partnerską, muszą przedstawić dokument potwierdzający, że posiadany tytuł pobytowy uprawnia do założenia takiej spółki.

Oddział i przedstawicielstwo

Przedsiębiorca zagraniczny, który prowadzi firmę w państwie UE lub EOG, może otworzyć w Polsce oddział. Prawo do otwarcia oddziału przysługuje również przedsiębiorcom zagranicznym z innych państw, na zasadzie wzajemności, o ile ratyfikowane umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Oddział wpisuje się do rejestru przedsiębiorców KRS. Jest samodzielną jednostką organizacyjną, jednak nie posiada osobowości prawnej, co oznacza, że wszelkie prawa i obowiązki wynikające z jego działalności przysługują przedsiębiorcy zagranicznemu. W oddziale należy ustanowić osobę upoważnioną do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego. Oddział może prowadzić działalność wyłącznie w zakresie odpowiadającym działalności przedsiębiorstwa za granicą.

Do oznaczenia oddziału używa się oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej oraz dodaniem wyrazów „oddział w Polsce”. Oddział prowadzi oddzielną rachunkowość w języku polskim. Przedsiębiorca zagraniczny jest zobowiązany zgłaszać ministrowi właściwemu do spraw gospodarki otwarcie likwidacji przedsiębiorcy zagranicznego lub utratę prawa do wykonywania działalności gospodarczej, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia tych okoliczności.

Inną dostępną formą jest przedstawicielstwo, które jednak ogranicza się wyłącznie do działalności promocyjnej i reklamowej. Przedstawicielstwo nie może prowadzić żadnej innej działalności gospodarczej. Tworzy się je na 2 lata z możliwością przedłużenia o kolejne 2 lata. Wymaga wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych oraz posiadania przez przedsiębiorcę zagranicznego tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako siedziba przedstawicielstwa.

Obowiązek podatkowy cudzoziemca w Polsce

Zakres obowiązku podatkowego cudzoziemca prowadzącego działalność w Polsce zależy od jego statusu rezydencji podatkowej. Artykuł 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów, co określa się jako nieograniczony obowiązek podatkowy.

Przy czym za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:

  1. posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych)
  2. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Cudzoziemiec spełniający choćby jeden z tych warunków jest rezydentem podatkowym w Polsce i opodatkowuje w Polsce całość swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągania.

Natomiast w myśl art. 3 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co określane jest jako ograniczony obowiązek podatkowy. W konsekwencji osoby niemające miejsca zamieszkania w Polsce podlegają ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli opodatkowaniu wyłącznie dochodów osiąganych na terytorium Polski.

Zgodnie z art. 3 ust. 2b tej ustawy za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w ust. 2a, uważa się w szczególności dochody (przychody) z:

  1. pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
  2. działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
  3. działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład;
  4. położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości;
  5. papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi, dopuszczonych do publicznego obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach regulowanego rynku giełdowego, w tym uzyskane ze zbycia tych papierów albo instrumentów oraz z realizacji praw z nich wynikających;
  6. umorzenia, odkupienia, wykupienia i unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych utworzonych na podstawie przepisów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz odpłatnego zbycia tych tytułów uczestnictwa;
  7. tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji) w spółce, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną lub tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, instytucji wspólnego inwestowania lub innej osobie prawnej i praw o podobnym charakterze lub z tytułu należności będących następstwem posiadania tych udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw – jeżeli co najmniej 50% wartości aktywów tej spółki, spółki niebędącej osobą prawną, tego funduszu inwestycyjnego, tej instytucji wspólnego inwestowania lub osoby prawnej, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości;
  8. tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze w spółce nieruchomościowej;
  9. tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych, przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia;
  10. niezrealizowanych zysków, o których mowa w art. 30da.

Odrębne kryterium rezydencji obowiązuje wobec osób prawnych, takich jak spółki kapitałowe. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy mający siedzibę lub zarząd na terytorium Polski podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania. Osoby prawne niemające w Polsce siedziby ani zarządu podlegają natomiast ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli opodatkowaniu wyłącznie dochodów osiąganych na terytorium Polski, zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy.

W przypadku równoczesnego wykonywania działalności w Polsce i za granicą obowiązek podatkowy regulują umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania mają pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego. Określają one, w jakich przypadkach i gdzie należy płacić podatki: gdy dochody podlegają opodatkowaniu w obu państwach, zastosowanie ma określona w umowie metoda unikania podwójnego opodatkowania, natomiast jeżeli umowa z danym państwem nie została zawarta, sposób unikania podwójnego opodatkowania reguluje bezpośrednio ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania mogą ustalać różne metody w zależności od państw, które je zawarły, dlatego przed rozliczeniem podatków należy sprawdzić, czy dane państwo ma podpisaną umowę z Polską.

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zyski przedsiębiorstwa podlegają opodatkowaniu wyłącznie w państwie jego rezydencji podatkowej, chyba że przedsiębiorstwo prowadzi działalność w drugim państwie za pośrednictwem położonego tam zakładu, na przykład biura handlowego lub stałej placówki. Ostateczne miejsce opodatkowania należy jednak każdorazowo ustalić na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej z danym państwem, z uwzględnieniem rodzaju osiąganego dochodu.

Szczególna regulacja dotyczy obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi. W ich przypadku, dla okresu do 31 grudnia 2026 roku, warunek posiadania centrum interesów osobistych lub gospodarczych na terytorium Polski uznaje się za spełniony na podstawie pisemnego oświadczenia tej osoby.

Ubezpieczenia społeczne

W zakresie ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada podlegania ubezpieczeniu wyłącznie w jednym państwie. Decyduje o tym miejsce zamieszkania, jeżeli tam jest wykonywana znaczna część działalności, albo centrum interesów dla prowadzonej działalności, jeżeli znaczna część pracy jest wykonywana poza państwem zamieszkania. Przy ocenie, czy dana część działalności jest „znaczna”, bierze się pod uwagę osiągany obrót, czas pracy, liczbę świadczonych usług lub uzyskiwany dochód.

W praktyce oznacza to, że miejsce opłacania składek należy ustalać indywidualnie, z uwzględnieniem miejsca zamieszkania, zakresu działalności wykonywanej w poszczególnych państwach oraz centrum interesów dla prowadzonej działalności.

Najważniejsze zasady prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców w Polsce

Możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce przez cudzoziemca zależy przede wszystkim od jego obywatelstwa i statusu pobytowego.

Obywatele państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Stanów Zjednoczonych oraz Szwajcarii korzystają z pełnej swobody wyboru formy działalności na takich samych zasadach jak obywatele polscy.

Pozostałe osoby mogą uzyskać równoważny zakres uprawnień, jeżeli posiadają jeden z tytułów pobytowych wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych, takich jak zezwolenie na pobyt stały, status uchodźcy, ochrona czasowa czy ważna Karta Polaka.

Cudzoziemcy nieposiadający żadnego z tych tytułów mogą prowadzić działalność wyłącznie w formach wskazanych w art. 4 ust. 3 tej ustawy, czyli w formie wybranych spółek kapitałowych i osobowych, z wyłączeniem jednoosobowej działalności gospodarczej, spółki jawnej i partnerskiej.

Wybór formy działalności determinuje sposób rejestracji: jednoosobowa działalność gospodarcza wymaga wpisu do CEIDG, natomiast spółki rejestruje się w KRS.

W przypadku rejestracji jednoosobowej działalności gospodarczej online niezbędne jest posiadanie numeru PESEL. Alternatywą dla prowadzenia działalności w formie własnej firmy lub spółki może być utworzenie oddziału przedsiębiorcy zagranicznego lub przedstawicielstwa, przy czym druga z tych form ogranicza się wyłącznie do działalności reklamowej i promocyjnej.

Każdy cudzoziemiec prowadzący działalność w Polsce powinien ustalić swój status rezydencji podatkowej, który decyduje o zakresie obowiązku podatkowego: rezydent opodatkowuje w Polsce całość dochodów, nierezydent wyłącznie dochody osiągane na terytorium Polski. W przypadku działalności prowadzonej jednocześnie w kilku państwach kluczowe znaczenie mają umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, które mają pierwszeństwo przed przepisami krajowymi.

Odrębną kwestią pozostaje ustalenie państwa właściwego do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, co wymaga indywidualnej analizy z uwzględnieniem miejsca zamieszkania i zakresu działalności wykonywanej w poszczególnych krajach.


Karolina Szopa

Karolina Szopa

Księgowa